Giữa những năm tháng gian khổ của dân tộc, có những con người lặng lẽ, kiên cường, đem cả cuộc đời mình cống hiến cho lý tưởng cách mạng. Trong số đó, đồng chí Lê Văn Phẩm – người con ưu tú của quê hương Mỹ Phước Tây, Cai Lậy – đã trở thành biểu tượng sáng ngời của lòng yêu nước, đức hy sinh và tinh thần “chí công vô tư.
Từ một chàng thanh niên nông dân giàu lòng yêu nước, ông đã dấn thân vào con đường cách mạng, chiến đấu không mỏi mệt suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, và sau ngày đất nước hòa bình, tiếp tục góp phần xây dựng quê hương.
Trong nội dung này, chúng ta sẽ cùng nhau nhìn lại chặng đường đầy gian lao nhưng vô cùng vẻ vang của đồng chí Lê Văn Phẩm – một người chiến sĩ cách mạng kiên trung, một tấm gương đạo đức sáng ngời.
Đồng chí Lê Văn Phẩm, bí danh Chín Hải, sinh năm 1922, tại ấp Bà Bèo, làng Mỹ Phước Tây, Quận Cai Lậy, tỉnh Mỹ Tho nay là phường Cai Lậy, tỉnh Đồng Tháp.
Sinh ra và lớn lên trong một gia đình nông dân, tận mắt chứng kiến cuộc sống cơ cực của người dân mất nước dưới ách cai trị hà khắc, tàn bạo của chủ nghĩa thực dân Pháp làm cho đời sống nhân dân vô cùng khó khăn. Sớm hun đút tinh thần yêu nước và chí căm thù giặc sâu sắc, đồng chí Lê Văn Phẩm đã nuôi ý chí, quyết tâm đánh giặc Pháp để giành độc lập tự do cho dân tộc.
Khi vừa mười tám tuổi, với tinh thần yêu nước và đấu tranh chống áp bức bất công lại giác ngộ chủ nghĩa cộng sản; người thanh niên Lê Văn Phẩm đã nhiệt tình tham gia cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ vào tháng 11 năm 1940 tại làng quê Mỹ Phước Tây, mở đầu cho cuộc cách mạng hoạt động sôi nổi của đồng chí vào những năm tiếp theo trong công cuộc giải phóng dân tộc cũng như trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược.
Ngày 9/3/1945, Nhật đảo chính lật đổ Pháp, độc chiếm Đông Dương. Trung ương Đảng ta xác định nhiệm vụ hàng đầu là đánh đổ đế quốc và tay sai, giành độc lập dân tộc, thay khẩu hiệu “Đánh đuổi phát xít Nhật” và “phát động một cao trào kháng Nhật cứu nước mạnh mẽ làm tiền đề cho cuộc tổng khởi nghĩa”
Chứng kiến cuộc sống lầm than, cơ cực của nhân dân, là một người có tinh thần yêu nước và được sinh ra trên vùng đât có truyền thống cách mạng đồng chí Lê Văn Phẩm đã sớm giác ngộ và tham gia cách mạng tại xã Mỹ Phước Tây. Tháng 3/ 1945, đồng chí vinh dự được đứng trong hàng ngũ Đảng cộng sản Đông Dương và được phân công đảm nhận nhiều chức vụ khác nhau.
Tháng 8 năm 1945 với vai trò đội chỉ huy trong du kích, đồng chí tham gia khởi nghĩa, lật đỗ Ban hương chức hội tề ở địa phương và thiết lập chính quyền cách mạng.
Ngày 14 tháng 8 năm 1945, phát xít Nhật chính thức đầu hàng không điều kiện với Liên Xô và các nước phe đồng minh. Đảng ta và chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra lời hiệu triệu đồng bào và chiến sĩ cả nước đứng lên giành chính quyền từ tay phát xít Nhật. Nhân dân ta đồng loạt nổi dậy tiến hành tổng khởi nghĩa, giành chính quyền trên toàn cõi nước ta. Thừa thắng, đồng chí Lê Văn Phẩm cùng với các lực lượng thanh niên tiền phong và quần chúng xã Tân Hòa, quận Kiến Bình, tỉnh Kiến Tường tuyên truyền chính sách Mặt Trận Việt Minh, buộc bọn lính ra đầu hàng giao cho ta 17 khẩu súng. Đoàn quân khởi nghĩa xã Mỹ Phước Tây kéo về làm chủ xã, củng cố lực lượng Thanh niên Tiền Phong và hàng trăm quần chúng xã Mỹ Phước Tây kéo ra sân vận động Cai Lậy dự lễ mít tinh chào mừng cách mạng thành công và ra mắt chính quyền nhân dân do Quân ủy, Mặt trận Việt Minh quận Cai Lậy tổ chức.
Cách mạng tháng Tám năm 1945 thắng lợi ở xã Mỹ Phước Tây đã chứng tỏ đường lối, sự lãnh đạo của Đảng cộng sản là đúng đắn. Nhân dân xã Mỹ Phước Tây và đồng chí Lê Văn Phẩm đã hòa nhập vào cuộc đấu tranh chung của nhân dân trong huyện, trong tỉnh, của dân tộc Việt Nam đã giành độc lập, tự do
Sau Cách mạng tháng Tám 1945, do chính sách vơ vét của Pháp, đời sống của nhân dân Mỹ Phước Tây gặp nhiều khó khăn, sản xuất nông nghiệp bị tê liệt, các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu đều khang hiếm, đời sống nhân dân thiếu thốn trăm bề. Đặc biệt quân Pháp hành quân càng quét, củng cố tay sai và ra sức tuyên truyền, xuyên tạc các chủ trương, chính sách của Việt Minh kết hợp với nhiều thủ đoạn lừa bịp, chia rẽ, mua chuộc và lợi dụng tôn giáo chống lại cách mạng, mặt khác, nạn trộm cướp nổi lên ảnh hưởng đến đời sống nhân dân.
Tháng 10/1945, khi cuộc kháng chiến chống quân Pháp ở Mỹ Tho bùng nổ, ông kiêm thêm chức vụ Chính trị viên xã Mỹ Phước Tây. Bằng sự năng nổ, nhiệt tình, ông góp công to lớn trong việc đẩy mạnh phong trào kháng chiến của xã nhà ngày càng phát triển vững chắc.
Tháng 10 năm 1957, đồng chí Lê Văn Phẩm được tỉnh ủy phân công về làm phó Bí thư Huyện ủy Châu Thành. Lúc bấy giời, tình hình Mỹ Tho đến cuối năm 1957 rất khó khăn. Vì vậy, tỉnh ủy chủ trương: tiếp tục lãnh đạo quần chúng đấu tranh chống “tố cộng”, “diệt cộng”, chống bắt lính, chống cải cách điền địa, với phương châm lấy đấu tranh chính trị là chủ yếu, kết hợp với vũ trang tuyên truyền.
Năm 1958, địch tiến hành tố cộng trong các tầng lớp nhân dân mà chúng gọi là “tẩy não” tư tưởng thân cộng sản. Trong giờ chào cờ ở các trường học, chúng bắt mọi người phải hát bài “suy tôn Ngô Tổng thống”. Chúng truy bắt nhân dân để bắt khai ra cán bộ, đảng viên ở cơ sở, bằng cách gom dân làm mít tinh, ráo riết tổ chức lôi kéo các phần tử phản cách mạng, tổ chức chiêu hồi và đăng đàn diễn thuyết “tố cộng”,”diệt cộng”, đọc tớ li khai, xé cờ Đảng trước quần chúng dự mít tinh. Thành phần quần chúng có cảm tình với cách mạng, cán bộ hợp pháp của ta thì chúng bắt buộc học tại xã. Quần chúng nồng cốt ủng hộ cách mạng thì bắt đi học nội trú một tháng. Định đánh phá cách mạng bằng nhiều thủ đoạn thâm độc. Một số người đã khai báo, phản bội, đầu hàng địch, quay lại đánh phá phong trào, bắt bớ quần chúng cơ sở, bám dân, giữ được phong trào đấu tranh cách mạng, củng cố niềm tin của quần chúng vào sự lãnh đạo của Huyện ủy Châu Thành. Đồng chí đã chịu đựng gian khổ, vượt qua hiểm nguy, sống dưới hầm bí mật mỗi khi địch càng quét, bao vây để bám cơ sở, bám dân, giữ được phong trào đấu tranh cách mạng, củng cố niềm tin của quần chúng vào sự lãnh đạo của Huyện ủy Châu Thành.
Đồng chí tổ chức nắm đảng viên bí mật để làm cơ sở ra nhiều nồng cốt. Các đồng chí Đảng viên đi điều lắng lần lượt trở về và điều được đồng chí Lê Văn Phẩm tổ chức học tập, gần gũi động viên ra hoạt động công khai. Từ đó, các đồng chí Đảng viên từng bước gây dựng lại cơ sở và phong trào cách mạng ở địa phương. Đảng viên và cán bộ các ban ngành, đoàn thể cùng du kích quyết tâm bám cơ sở hoạt động và hướng dẫn phong trào đấu tranh của nhân dân.
Đồng chí Lê Văn Phẩm còn tập hợp thanh niên cảm tình với cách mạng để xây dựng lực lượng nồng cốt trong nhân dân và nội tuyến trong hàng ngũ địch; tổ chức nồng cốt đứng ra mở lớp bình dân học vụ; khôi phục các đội bóng đá, đội lặn, đội văn nghệ,… để tập hợp thanh – thiếu niên, bên ngoài thì phục vụ vui chơi giải trí cho nhân dân, bài trừ mê tính dị đoan, tệ nạn xã hội nhưng bên trong là để lồng ghép giáo dục tinh thần yêu nước, tư tưởng chính trị, lý tưởng cách mạng; động viên y tá, hộ sinh tham gia chăm sóc chữa bệnh cho dân; quan tâm giải quyết khó khăn cho gia đình có người tham gia kháng chiến, người nghèo. Qua các hoạt động đó, lực lượng nồng cốt của ta đã vận động, tập hợp đông đảo nhân dân để xây dựng lực lượng chính trị của huyện, sẵn sàng cho các cuộc đấu tranh.
Trước việc địch tăng cường đàn áp, khủng bố, quần chúng có phần hoang mang, dao động; đồng chí Lê Văn Phẩm chỉ đạo tăng cường bí mật tiến hành công tác tuyên truyền, thường xuyên giáo dục chính trị nội bộ, duy trì đấu tranh của hoạt động nhân dân, góp phần tích cực trong việc giữ vũng lòng tin, từng bước khôi phục lại phong trào cách mạng quần chúng.
Ngày 23/ 3/ 1959 chính quyền Ngô Đình Diệm tuyên bố đặt miền Nam trong tình trạng có chiến tranh, tăng cường bắt lính, đưa quân chủ lực và lực lượng bảo an, cảnh sát hành quân, càng quét. Ngày 6/5/1959, Diệm ban hành Luật số 10/59 trước nhà có người tham gia cách mạng, gây căng thẳng trong xóm làng.
Trước tình hình đó, đồng chí Lê Văn Phẩm chủ trì cuộc họp Ban thường vụ Huyện ủy nhầm đề ra biện pháp đối phó luật 10/59. Cuộc họp kết luận: đưa cán bộ có uy tính đi xây dựng cơ sở kết hợp diệt ác, vũ trang tuyên truyền và chỉ có như vậy, bà con mới tin tưởng vào cách mạng; thảng 3 năm 1959, đồng chí Lê Văn Phẩm được bầu làm Tỉnh ủy viên, Bí thư Huyện ủy Châu Thành. Đồng chí chỉ đạo đưa cán bộ xuống cơ sở, củng cố lực lượng tuyên truyền chính sách và chủ trương của Đảng, vạch rõ những tội ác của bọn đế quốc và tay sai, vận động quần chúng đấu tranh, tiến hành diệt ác ôn, phá thế kìm kẹp, kết hợp giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân nhằm chuẩn bị cho cuộc đồng khởi 1960.
Năm 1960, địch khủng bố gắt gao, bọn lính đi từng nhà bắt làm cam kết không quan hệ với người thân làm cách mạng, cất chòi canh, tổ chức kìm kẹp quần chúng, củng cố các hội đoàn do địch thành lập, như hội phụ nữ liên đới, thanh nữ công hòa,… bọn này mặc đồng phục, tập quân sự, học tố cộng, diệt cộng, gom dân cùng với sự kiểm soát của chủ ấp, liên gia trưởng.
Cũng trong khoảng thời gian này, đồng chí Lê Văn Phẩm đưa Huyện ủy về bám trụ sở ở Hưng Thạnh, Mỹ Phước, tiến hành củng cố lại các xã, củng cố các đoàn thể nồng cốt. Huyện Châu Thành được tỉnh làm phổ biến Nghị quyết 15. Đầu năm 1960, đồng chí Lê Văn Phẩm phổ biến Nghị quyết 15 và bàn bạc thống nhất kế hoạch hành động, móc nối, xây dựng lực lượng quân sự, chính trị để chuẩn bị nổi dậy. Theo đó, các xã khôi phục các tổ chức đoàn thể, truyền đạt chủ trương đồng khởi của Huyện ủy cho nhân dân. Xây dựng cơ sở quần chúng hợp pháp tham gia đấu tranh chính trị, đánh trống mõ nhằm khủng bố tinh thàn địch. Vận động thanh niên gia nhập du kích, vào bộ đội, thu tài chính. Củng cố đội vũ trang tuyên truyền, trang bị vũ khí thô sơ như dao mác, tầm vong vạt nhọn, tích cực tập luyện hàng đêm, bí mật phân tán từng nhà, diệt ác, phá kìm, hỗ trợ quần chúng nổi dậy giành chính quyền làm chủ ở nông thôn.
Sau Đồng Khởi, đồng chí Lê Văn Phẩm được tỉnh ủy Mỹ Tho phân công làm Trưởng ban cán sự Đảng huyện Hòa Đông mạng ở Gò Công, chuẩn bị biến Gò Công thành vùng trắng và xây dựng Gò Công thành “Đặc khu đặc biệt”, trực thuộc trung ương chính quyền Sài Gòn. Ngoài việc luôn phải nghĩ cách đối với sự đánh giá của địch, tìm cách khôi phục lực lượng, khôi phục phong trào cách mạng, trong lòng đồng chí Lê Văn Phẩm còn có một ước mơ cháy bỏng là sớm hòa bình, để đồng chí cùng nhân dân xây dựng những công trình thủy lợi ngăn nước mặn xâm nhập ruộng đồng và dẫn nước ngọt về cho nhân dân Gò Công bớt khổ. Từ ý tưởng ấy mà chưa đầy 8 tháng sau ngày giải phóng miền Nam (12/1975), đồng chí Lê Văn Phẩm, trên cương tín vị là bí thư tỉnh ủy, chỉ đạo các ban, ngành, đoàn thể tập trung mọi nguồn lực của tính xây dựng tuyến đê biển Gò Công. Lúc bấy giờ phương tiện cơ giới, nhiên liệu rất hạn chế, vì vậy xây dựng tuyến đê biển chỉ bằng sức người là chính.
Từ những năm 1980, khi được Trung ương hỗ trợ, tỉnh nhtập trung mọi nguồn lực hoàn thành dự án nước ngọt hóa Gò Công. Công trình ngọt hóa Gò Công là một trong những công trình thủy lợi có tầm vóc chiến lược, làm thay đổi mọi thứ từ tập quán canh tác, môi trường đến đời sống nhân dân.
Đồng chí Lê Văn Phẩm là một tấm gương sáng về “chí công vô tư”. Sau ngày miền Nam giải phóng, để tiện công tác, sinh hoạt Tỉnh ủy Mỹ Tho giao cho đồng chí và gia đình ở một căn nhà trong khu nhà cạnh góc đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa – Lý Thường Kiệt. Đến khi tuổi nghỉ hưu, đồng chí đề nghị với tỉnh ủy bố trí vào việc khác. Trước đề nghị của đồng chí, Tỉnh ủy khuyên không nên trả lại nhà, mà tỉnh sẽ cấp cho gia đình đồng chí vĩnh viễn. Đồng chí một mực từ chối với lí lẽ của nhà nước phải trả lại cho nhà nước. Nể tình các đồng chí trong Ban thường vụ Tỉnh ủy, sau nhiều lần đề nghị không chấp thuận, đồng chí mới đồng ý ở lại đây đến khi qua đời, con cháu của đồng chí trả lại nhà cho nhà nước.
Ngày 24/11/1990, đồng chí vĩnh biệt cõi đời. Toàn bộ cuộc đời của đồng chí đã cống hiến cho Đảng, cho đất nước, cho nhân dân, không đòi hỏi cho đời sống riêng tư.
Đồng chí được Đảng và Nhà nước tặng thưởng: Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương kháng chiến hạng III; Huân chương kháng chiến chống Mĩ cứu nước hạng I; Huân chương quyết thắng hạng I; Huân chương Lao động quên mình do Nhà nước Liên Xô tặng và nhiều huân, huy chương khác.
Cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của đồng chí Lê Văn Phẩm không chỉ là trang sử hào hùng của một cá nhân, mà còn là bài học sống động về lòng yêu nước, tinh thần bất khuất và khát vọng vươn lên vì độc lập, tự do của dân tộc.
(Trích từ sách: Cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Đồng chí Lê Văn Phẩm. Nhà xuất bản: Giáo dục)
